Steps in Marriage ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਉਡੀਕ

ਮੰਗਣੀ (Engagement):- (ਕੱਚੇ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਵਚਨ)- ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਾਂ ਘਰ ਬਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾ ਕਾਰਣ ਬਚਪਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਵਿਆਹ (Marriage):- ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਫੇਰੇ ਕਰਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਰਹਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਹੀ ਸੀ।

ਮਕਲਾਵਾ (Wedding):- ਚੌਦਾਂ-ਅਠਾਂਰਾ ਦਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਮਕਲਾਵਾ ਲੈ ਆਂਉਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕੁੜੀ ਸਸੁਰਾਲ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

Social Security Bond: Yagyopveet Sanskar (यज्ञोपवीत संस्कार)

Social Security Bond: Yagyopveet Sanskar (यज्ञोपवीत संस्कार) ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਣਾ

जन्म के दो रूप हैंः जन्मना जायते शूद्रः संस्काराद् दवि्ज उच्यते।

शरीर-जन्म (Birth of animal body) की वृत्ति जीव-जन्तुओं जैसी ही होती है। यह शरीर माता-पिता से मिलता है।

मनुष्य जन्म (Entry into social man) में प्रवेश करने के लिय आदर्शवादी प्रतिज्ञा धारन करना आवश्यक है। इसी को दवि्जत्व या दुसरा जन्म कहते हैं। इसी को यज्ञोपवीत संस्कार के नाम से जाना जाता है।

यज्ञोपवीत में तीन लड़ें (Ropes) होती हैं। प्रत्येक लड़ में तीन धागे होते हैं। इस में तीन गाँठों (knots) को तीन व्याहृतियाँ माना गया है। यह भूः भुवः स्वः हैं। बड़ी ब्रह्म ग्रन्थि ऊँकार को ही मानते हैं।

यज्ञोपवीत धारण का व्रत बन्ध (Take an oath) या सूत्र मनुष्य के उत्थान (Elevation) के लिये आवश्यक है। नौ धागों का बना यज्ञोपवीत नौ गुणों का प्रतीक होता है।

नौ शब्दों के इस गायत्री मंत्र में र्पूण मनुष्य तथा समाज का विकास (Development ) व सुरक्षा (Security) भरी पड़ी है।

यह इस प्रकार हैंः-

तत् – जन्म और मृत्यु के ताने-बाने उपर परमात्मा के जीवन्त अनुशासन (Discipline) का प्रतीक (Represents) है।

सवितुर् – शक्त्ति विकास क्रम को चलाने का यह शक्त्ति उत्पादक केन्द्र (Centre of Energy generating) सविता को ही माना जाता है।

वरेण्यं – श्रेष्ठता का वरण (Adoption of goodness), आदर्श-निष्ठा (Ideal commitment), सत्य (Truthfulness), न्याय (Justice), सत्यनिष्ठा (Honesty) के भाव फलित हों।

भर्गो – मन्यु साहस का उभरना (Courageousness) और निर्मलता (Clarity), निर्भयता (Fearlessness) का फलित होना ही विकारनाशक (Destroyer of Evils) तेज के गुण हैं।

देवस्य – सतोंष (Satisfaction), शान्ति (Peace), निस्पृहता, संवेदना (Sensitivity) व करुणा (Compassion) आदि दिव्यतावर्दध्क गुणो को फलित करता है।

धीमहि – विकास और समृध्दिरूप जैसे सद्गुण धारण करने को फलित करता है।

धियो – समझदारी (Understanding), विचारशीलता (Thought), निर्णायक क्षमता (Decisive Power) आदि गुणो का संवर्दध्क है। दिव्य मेधा, विवेक को दर्शाता है।

यो नः – संयम, दिव्य अनुदानों का सुनियोजन करने का प्रतीक है। धैर्य, ब्रह्मचर्यादि (Celibacy) का उन्नायक भी है।

प्रचोदयात् – सत्कर्त्तव्य निष्ठा, दिव्य प्रेरणा, आत्मीयताजन्य सेवा साधना के गुणो को विकासशील गती प्रदाण करता है।

सन्निहित शिक्षा को यज्ञोपवीत धागों से कन्धे पर, कलेजे पर, ह्रदय पर, पीठ पर प्रतिष्ठित करने से धागे धारक को यह जीवन-व्यवहार में उतारणे का स्मरण कराते रहते हैं।

This kind of education encourages self-discipline, increases social security and improves civil administration. It is a strict deterrent against social disorders. Sanskar is not merely a word but habit making in education.

Think, Understand and try to Adopt.

ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ (Urinating)

ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਥੈਲੀ (Urinary bladder) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ (Empty) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ (Stone) ਆਦਿ ਬਨਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਣਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਮੂਤਰ-ਤਿਆਗ ਕਿਰਿਆ (Urinating Exercise) ਭੀ ਮੱਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੜੇ ਹੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਪੈਂਟ-ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੇਖੋ।

Low Cost Washing Machine ( ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਥਾਪੀ)

ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਾਬਣ ਲਾ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹਲਕੇ ਤੇ ਲਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣਾ ਸਸਤਾ ਭੀ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥਾਂ, ਬਾਹਵਾਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਵੀ। ਤਾਰਾਂ ਤੇ ਝਣਕ ਕੇ ਤੇ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣਾ ਭੀ ਇੱਕ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।

ਕੁੱਝ ਕੁ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਢਾਭਾਂ (ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਜਿਥੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੰਧਾ ਕਰਕੇ ਪਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਤੇ ਕਪੜੇ ਧੋਣ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਬਣ ਵੀ ਮਾਵਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ (ਨਿੰਮ ਦੀਆਂ ਨਮੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਰਿੰਡ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ) ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਚੌਂਕੜੀ ਤੇ ਸਾਬਣ ਲਾਉਣੀ, ਹਥਾਂ ਜਾਂ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੁਟਣਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਚੱਲਣਾ, ਨਿਚੋੜਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਝਨਕ ਕੇ, ਖਲਾਰ ਕੇ ਘਾਹ ਜਾਂ ਝਾਡੀਆਂ ਤੇ ਵਛਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੁਪਿਹਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਪੜੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰ ਤਹਿ ਲਾਉਣੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਘਰ ਮੁੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਉੱਥੇ ਹੀ ਡੱਡੂ, ਕੱਛੂ ਤੇ ਗੰਡੋਏਆਂ ਨਾਲ ਖੇਲਣ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਭੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਢਾਭ ਵਿਚੋਂ ਨਾਪੇ ਅਤੇ ਭਮੂਲ ਕਢਕੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਖਾ ਲੈਣਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਨਾਲ ਖੇੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣਾ ਇੱਕ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ। ਕਪੜੇ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

Battery charging of your body.

ਪੈਰ ਛੂਹਣਾ ਇੱਕ ਯੋਗ ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ (Electrical Engineering) ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੈ।ਮਾਂ (ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣ ਤੇ ਮਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਸਰਕਟ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਭੀ ਸ਼ੂਰੁ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਬੈਟਰੀ ਘਟਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕਰਵਾਂਉਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਆਤਮਬਲ ਤੇ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ ਤੇ ਲਚਕ ਦੋਵੇਂ ਵਧਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੂੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰੀ ਦੇਵੋ ਭਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਉੱਚਾ ਸੁਭਾਅ ਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼

  • ਛੋਟੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਗਲਾਂ ਤੇ ਬਹਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
  • ਕਿਸੇ ਕਿਸੇ ਗਲ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਚੇਤੇ ਨਹੀਂ ਰਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
  • ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
  • ਆਪਣੀ ਨਿੰਦਾ ਸੁਣਕੇ ਆਪਣਾ ਧੀਰਜ ਨਾ ਖੋ ਬੈਠੋ।
  • ਸਾਰਾ ਕੁੱਝ ਬੋਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਹਜ਼ਮ ਕਰਨਾ ਸਿੱਖੋ।
  • ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਬੋਲੀਏ ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਅਰਥ ਨਿਕਲਦੇ ਹੋਣ।
  • ਆਪਣਾ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਬਟੂਆ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਖੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
  • ਵਾਧੂ ਬੋਲਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
  • ਜਿਥੇ ਨਿਮਰਤਾ ਕੰਮ ਬਣਾਊਂਦੀ ਹੈ, ਤੇਜੀ ਨਹੀਂ ਵਿਖਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
  • ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਕਹਿਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਬਨਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

 

ਗੰਡੀਰਾ (Baby Walker)

ਇਹ ਖਿਲ੍ਹੌਣਾ ਜਾਂ ਯੰਤਰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਬੈਠਣ, ਰੂੜਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਿੱਧੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਤੁਰਨਾ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਿੰਡ ਦਾ ਤਰਖਾਣ ਇਸ ਨੂੰ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਚਾਰ ਪਹੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲਣਾ ਸਿੱਖਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਪਕੜ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉੱਚਾ ਉੱਠਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੂੰਦਾ ਹੈ। ਮੋਢੇ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਧਣਾ ਸ਼ੂਰੁ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸ਼ੂਰੁ ਸ਼ੂਰੁ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਇਸ ਦਾ ਆਨੰਦ ਭੀ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Eight fold Yoga

Yoga is not merely physical exercise highly sounded by practitioners but eightfold (अष्टाङ्ग योग) exercise for harmonious development of the body, mind and soul. It is essentially a process of cleansing and maintaining the body and disciplining the mind and spirit. It has a curative effect on the whole body.

  1. Yama (यम) (Abstinence):- moral conduct (अहिंसा, ब्रह्मचर्य तथा अपरिग्रह) and truthfulness (सत्य,अस्तेय).
  2. Niyamma (नियम) (Observance):-Contentment(शौच, सन्तोष तथा तप) and self-discipline (स्वाध्याय, ईश्वर-प्रणिधान).
  3. Asanas (Postures):-Physical settings.
  4. Pranayam (प्राणायाम) ( Regulation of Breath & control):- Inhaling (पूरक), retaining (कुम्भक) and exhaling (रेचक) air in the body.
  5. Pratyahara (अन्तर्मुखी) (Senses withdrawn):-Controlling senses inwardly.
  6. Dharna (धारणा) (Contemplation):-Concentrating on one point.
  7. Dhyana (ध्यान) (Concentration):-Total withdrawl from the outer world. Detaching outer senses.
  8. Samadhi (समाधि) (Self-realization):-Knowing thyself inwardly, totally disconnecting from the outer world.

Remain healthy by following these practices

Make habit of early rising before sunrise. सूर्योदय से पूर्व उठने की आदत बना लें।

Cleans your morning bowls and do take regular yoga exercises for 15 minutes daily. प्रातः शौचादि से निवृत्त होकर, 15 मिनट का योगभ्यास अवश्य करें।

Left nostril while drinking water and right nostril while taking meals, should remain working. जल पीने के समय बायां स्वर और भोजन करने के समय दायां स्वर चालु रहे तो अच्छा है।

Do not drink water, neither immediately before nor after meals. Drink water after 15 minutes. भोजन के पूर्व और भोजन के तुरन्त बाद जल पीने से बचें (15 मिनट बाद पीना अच्छा है।)

Delicious food should not be taken in abundance. स्वाद की प्रेरणा से अधिक मात्रा में खाने से बचें।

Do sit in Vazarasana after meals. खाने के बाद वज्रासन में बैठना लाभकारी है।

Urinating after meals improves digestion.भोजन के तुरन्त बाद मूत्र त्याग हितकारी है।

Drinking minimum 9 glass of water daily is essential. कम से कम 9 गिलास पानी प्रतिदिन पीेयें।

Do practise fasting a month. एक उपवास या एकासन प्रतीमास का अभ्यास करें।

Rest for a while after lunch and wander a while after dinner. दिन के भोजन के बाद विश्राम व सांयकाल भोजन के बाद टहलना अच्छा रहता है।

Sitting continuously is harmful for health. निरन्तर बैठे रहना हानीकारक है।

Proper sleep is essential for good health. अति जागरण हानीकारक है।

Do not stop the urge to urinate or bowl. मल-मूत्र का निरोध अनावश्यक है।

Do not forget brushing after every meals. खाने के तुरन्त बाद दाँतो की सफाई भूलना हानीकारक है।

ਦਾਜ ਤੇ ਦਹੇਜ ਦਾ ਅੰਤਰ

ਦਾਜ- ਕੰਨਿਆ ਰਾਹੀਂ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਮਾਨ (ਸਲਾਈ, ਕਢਾਈ ਆਦਿ) ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਕਲਾ ਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਸਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਹੁਨਰ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਸਨ। ਇਸਨੂੰ ਸਰੀਕੇ ਵਿੱਚ ਖਲਾਰ ਕੇ ਵਿਖਾਇਆ ਵੀ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।

ਦਹੇਜ (Dowry)- ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦੀ ਜੇਬ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਲਗ, ਘੜੀ, ਸਾਈਕਲ, ਗਹਿਣੇ, ਪੇਟੀ, ਕੁ਼ੱਝ ਬਿਸਤਰ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਰਸੀ ਮੇਜ਼ ਆਦਿ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਜੋ ਅਜੋਕੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵਧਕੇ ਬਜ਼ਾਰ ਦੇ ਸਮਾਨ ਦੀ (ਕਾਰ, ਫ਼ਰਿਜ, ਟੈਲੀਵਿਜ਼ਨ, ਵਾਯੂਅਨੁਕੂਲਨ, ਕੀਮਤੀ ਲੱਕੜ ਦਾ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਸਮਾਨ ਸਾਰਾ ਹੀ) ਸੀਮਾ ਪਾਰ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।