ਯੋਗਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਮੂਰਤ

ਸਵੇਰ ਦਾ ਵੇਲਾ ਸੀ । ਮੰਮੀ ਨੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਥਾਲੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਗਿਲਾਸ ਭਰਕੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਣ ਲਈ ਬੈਠਕ ਵਿੱਚ ਪਕੜਾ ਦਿੱਤਾ ।

ਤੁਰੰਤ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਭੋਜਨ ਮਾਤਾ । ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਤੂਰੰਤ ਥਾਲੀ ਦਾ ਭੋਜਨ ਮੰਗਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ । ਪਾਣੀ ਪੀ, ਹੱਥ ਧੋ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਖੇਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਗਿਆਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮੰਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਰੋਟੀ ਤਾਂ ਬਣ ਰਹੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਥਾਲੀ ਲਗਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ।

ਤਾਂ ਪਿਤਾ ਜੀ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬੇਸ਼ਕ ਆਟਾ ਤੇ ਕਣਕ ਬਹੁਤ ਹੈ, ਪਰ ਮੈਂ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਹੀ ਤਾਂ ਤਿਆਗ ਹੈ । ਅਜਿਹਾ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰ ਰਖਿੱਆ ਸੀ। ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਝਰੋਖੇ ਚੋਂ ।

ਕੀ ਅਸੀਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਯੋਗਿਕ ਕ੍ਰਿਆਵਾਂ ਅਪਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ, ਮਨ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜਤਾ, ਸ਼ੁੱਧ ਬੁੱਧੀ, ਨਿਰੋਗ ਸ਼ਰੀਰ ਤੇ ਤਿਆਗ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵੱਧਾਉਣ ਲਈ। ਸੋਚੀਏ ਤੇ ਕਰਕੇ ਵੇਖੀਏ ।

Power of defence emanated

At one time when Draupadi found that all forces of self-defence, family power, social order and the collective government failed her and could not defend her, she dissolved me with Him.

Until she felt me, she was a statue of sorrow, pain, agony and when she subjugated her to Him, she felt emanated. Her State of mind became her state of presence. Power of bearing and liberating the self of the worldly attachments relieved her. The heaviness of this world vanished. She began to swim in the world of ecstasy. Thinking otherness is another power of defence.

Managing Peaceful Co-existance

( ਫਾਰਮੂਲਾ : ਕਹਿਣ – ਸਹਿਣ – ਰਹਿਣ ਦਾ )

ਕਹਿਣਾ ਬੰਦ – ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ (Stop Saying-Start Doing)

ਸਜਨਾ ਬੰਦ – ਸਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ (Stop Fashioning- Start Bearing)

ਰੋਣਾ-ਰੁਸਣਾ ਬੰਦ – ਰਹਿਣਾ ਸ਼ੁਰੂ (Stop weeping, anger- Start living)

 

 

How Yogic Exercise Changed into Punishment

ਕੋਡਾ ਹੋਜਾ, ਕੰਨ ਫੜ੍ਹ ਲੈ ਜਾਂ ਮੁਰਗਾ ਬਣ ਜਾ ਆਦਿ ਬੋਲੀ ਦੇ ਵਾਕ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਆਪਕ ਮੁੰਡਿਆਂ  ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੋਚੋ ਕਿ ਇਹ ਦੰਡ ਹੈ ਜਾਂ ਕਸਰਤ

ਇਹ ਕ੍ਰਿਆ ਇੱਕ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਘੱਟ ਯਾਦ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਬਚਿੱਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਯੋਗਕ੍ਰਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਅਰਧ ਸ਼ੀਰਸ਼ ਆਸਣ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।

ਪਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਿੱਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਲਗੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਦਫ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਕਾਗਜ਼ੀ ਕੰਮ ਲਿਆ ਜਾਣ ਲਗਾ।

ਹੋਰ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਆਲਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰ ਗਈ। ਬੱਚਿਓ ਕੰਨ ਫੜ ਲਓ ਤੇ ਆਪ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲਗ ਪਏ।

ਸੋਚੋ ਕਿਤੇ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੇ ਵਾਕਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਗਏ।

Steps in Marriage ਵਿਆਹ ਦੀ ਪੜਾਅਵਾਰ ਉਡੀਕ

ਮੰਗਣੀ (Engagement):- (ਕੱਚੇ ਧਾਗੇ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਪੱਕਾ ਵਚਨ)- ਮੁੰਡੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਜਾਂ ਘਰ ਬਾਰ ਦੇਖ ਕੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਮਾਂ-ਬਾਪ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਸਬੰਧਾ ਕਾਰਣ ਬਚਪਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

ਵਿਆਹ (Marriage):- ਦਸ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੇ ਹੋਏ ਤਾਂ ਫੇਰੇ ਕਰਾ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਰਹਿੰਦੇ ਆਪਣੇ ਮਾਪਿਆਂ ਕੋਲ ਹੀ ਸੀ।

ਮਕਲਾਵਾ (Wedding):- ਚੌਦਾਂ-ਅਠਾਂਰਾ ਦਾ ਹੋਏ ਤਾਂ ਮਕਲਾਵਾ ਲੈ ਆਂਉਦੇ ਸਨ। ਹੁਣ ਕੁੜੀ ਸਸੁਰਾਲ ਘਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਤੇ ਨਵਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜੀਵਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।

Social Security Bond: Yagyopveet Sanskar (यज्ञोपवीत संस्कार)

Social Security Bond: Yagyopveet Sanskar (यज्ञोपवीत संस्कार) ਜਨੇਊ ਪਹਿਨਣਾ

जन्म के दो रूप हैंः जन्मना जायते शूद्रः संस्काराद् दवि्ज उच्यते।

शरीर-जन्म (Birth of animal body) की वृत्ति जीव-जन्तुओं जैसी ही होती है। यह शरीर माता-पिता से मिलता है।

मनुष्य जन्म (Entry into social man) में प्रवेश करने के लिय आदर्शवादी प्रतिज्ञा धारन करना आवश्यक है। इसी को दवि्जत्व या दुसरा जन्म कहते हैं। इसी को यज्ञोपवीत संस्कार के नाम से जाना जाता है।

यज्ञोपवीत में तीन लड़ें (Ropes) होती हैं। प्रत्येक लड़ में तीन धागे होते हैं। इस में तीन गाँठों (knots) को तीन व्याहृतियाँ माना गया है। यह भूः भुवः स्वः हैं। बड़ी ब्रह्म ग्रन्थि ऊँकार को ही मानते हैं।

यज्ञोपवीत धारण का व्रत बन्ध (Take an oath) या सूत्र मनुष्य के उत्थान (Elevation) के लिये आवश्यक है। नौ धागों का बना यज्ञोपवीत नौ गुणों का प्रतीक होता है।

नौ शब्दों के इस गायत्री मंत्र में र्पूण मनुष्य तथा समाज का विकास (Development ) व सुरक्षा (Security) भरी पड़ी है।

यह इस प्रकार हैंः-

तत् – जन्म और मृत्यु के ताने-बाने उपर परमात्मा के जीवन्त अनुशासन (Discipline) का प्रतीक (Represents) है।

सवितुर् – शक्त्ति विकास क्रम को चलाने का यह शक्त्ति उत्पादक केन्द्र (Centre of Energy generating) सविता को ही माना जाता है।

वरेण्यं – श्रेष्ठता का वरण (Adoption of goodness), आदर्श-निष्ठा (Ideal commitment), सत्य (Truthfulness), न्याय (Justice), सत्यनिष्ठा (Honesty) के भाव फलित हों।

भर्गो – मन्यु साहस का उभरना (Courageousness) और निर्मलता (Clarity), निर्भयता (Fearlessness) का फलित होना ही विकारनाशक (Destroyer of Evils) तेज के गुण हैं।

देवस्य – सतोंष (Satisfaction), शान्ति (Peace), निस्पृहता, संवेदना (Sensitivity) व करुणा (Compassion) आदि दिव्यतावर्दध्क गुणो को फलित करता है।

धीमहि – विकास और समृध्दिरूप जैसे सद्गुण धारण करने को फलित करता है।

धियो – समझदारी (Understanding), विचारशीलता (Thought), निर्णायक क्षमता (Decisive Power) आदि गुणो का संवर्दध्क है। दिव्य मेधा, विवेक को दर्शाता है।

यो नः – संयम, दिव्य अनुदानों का सुनियोजन करने का प्रतीक है। धैर्य, ब्रह्मचर्यादि (Celibacy) का उन्नायक भी है।

प्रचोदयात् – सत्कर्त्तव्य निष्ठा, दिव्य प्रेरणा, आत्मीयताजन्य सेवा साधना के गुणो को विकासशील गती प्रदाण करता है।

सन्निहित शिक्षा को यज्ञोपवीत धागों से कन्धे पर, कलेजे पर, ह्रदय पर, पीठ पर प्रतिष्ठित करने से धागे धारक को यह जीवन-व्यवहार में उतारणे का स्मरण कराते रहते हैं।

This kind of education encourages self-discipline, increases social security and improves civil administration. It is a strict deterrent against social disorders. Sanskar is not merely a word but habit making in education.

Think, Understand and try to Adopt.

ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ (Urinating)

ਪੱਬਾਂ ਭਾਰ ਬੈਠ ਕੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਸ਼ਾਬ ਥੈਲੀ (Urinary bladder) ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖਾਲੀ (Empty) ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਪੱਥਰ (Stone) ਆਦਿ ਬਨਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਣਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਇੱਕ ਮੂਤਰ-ਤਿਆਗ ਕਿਰਿਆ (Urinating Exercise) ਭੀ ਮੱਨ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੜੇ ਹੀ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰਨਾ ਪੈਂਟ-ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਕੇ ਵੇਖੋ।

Low Cost Washing Machine ( ਲੱਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਥਾਪੀ)

ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਾਬਣ ਲਾ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹਲਕੇ ਤੇ ਲਕੜ ਦੀ ਬਣੀ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਭਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਧੋਣਾ ਸਸਤਾ ਭੀ ਸੀ ਤੇ ਹੱਥਾਂ, ਬਾਹਵਾਂ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਦੀ ਕਸਰਤ ਵੀ। ਤਾਰਾਂ ਤੇ ਝਣਕ ਕੇ ਤੇ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣਾ ਭੀ ਇੱਕ ਕਲਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।

ਕੁੱਝ ਕੁ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਢਾਭਾਂ (ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਥਾਂ ਜਿਥੇ ਮੀਂਹ ਦਾ ਪਾਣੀ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਕੰਧਾ ਕਰਕੇ ਪਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ) ਤੇ ਕਪੜੇ ਧੋਣ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਸਾਬਣ ਵੀ ਮਾਵਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ (ਨਿੰਮ ਦੀਆਂ ਨਮੋਲੀਆਂ ਜਾਂ ਰਿੰਡ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ) ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਟਾਂ ਦੀ ਬਣੀ ਚੌਂਕੜੀ ਤੇ ਸਾਬਣ ਲਾਉਣੀ, ਹਥਾਂ ਜਾਂ ਥਾਪੀ ਨਾਲ ਕੁਟਣਾ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਚੱਲਣਾ, ਨਿਚੋੜਣਾ ਤੇ ਫਿਰ ਝਨਕ ਕੇ, ਖਲਾਰ ਕੇ ਘਾਹ ਜਾਂ ਝਾਡੀਆਂ ਤੇ ਵਛਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਦੁਪਿਹਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਪੜੇ ਇੱਕਠੇ ਕਰ ਤਹਿ ਲਾਉਣੀ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਘਰ ਮੁੜਨਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ।

ਉੱਥੇ ਹੀ ਡੱਡੂ, ਕੱਛੂ ਤੇ ਗੰਡੋਏਆਂ ਨਾਲ ਖੇਲਣ ਦਾ ਮਨੋਰੰਜਨ ਭੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਢਾਭ ਵਿਚੋਂ ਨਾਪੇ ਅਤੇ ਭਮੂਲ ਕਢਕੇ ਕੁੱਝ ਹਿੱਸਾ ਖਾ ਲੈਣਾ ਤੇ ਬਾਕੀ ਨਾਲ ਖੇੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣਾ ਇੱਕ ਸਵਰਗ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੀ। ਕਪੜੇ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਧੁਲ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।

Battery charging of your body.

ਪੈਰ ਛੂਹਣਾ ਇੱਕ ਯੋਗ ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਪ੍ਰੰਤੂ ਇਹ ਇੱਕ ਵਿਗਿਆਨਕ (Electrical Engineering) ਕਿਰਿਆ ਵੀ ਹੈ।ਮਾਂ (ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ) ਦੇ ਪੈਰ ਛੂਹਣ ਤੇ ਮਾਂ ਸਿਰ ਤੇ ਹੱਥ ਰੱਖ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਵੇ ਤਾਂ ਸਰਕਟ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚਾਰਜ਼ ਹੋਣ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਭੀ ਸ਼ੂਰੁ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਇਹ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਬੈਟਰੀ ਘਟਣ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਚਾਰਜ ਕਰਵਾਂਉਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਿਰਿਆ ਨਾਲ ਆਤਮਬਲ ਤੇ ਯਾਦਸ਼ਕਤੀ ਵਧਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਰੀਰ ਦੀ ਲਿਸ਼ਕ ਤੇ ਲਚਕ ਦੋਵੇਂ ਵਧਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੂੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਲਈ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰੀ ਦੇਵੋ ਭਵ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।